Wydarzenie!

Narodziny są szumem. W nim pojawia się rytm serca. Kształtuje zarys ciała. Rodzi się i zaczyna proces umierania. Każdy dzień życia de facto jest krokiem do nieuchronnej śmierci. Na scenie w mroku rozświetlonym jedynie mżącym, nieśmiałym światłem pojedynczej lampy, człowiek. Skulony, zamknięty w pozycji płodu. Zaczyna się „TORPOR”, autorski projekt Natanaela Gramonta z Teatru Terminus A Quo. Przyjechał na festiwal #StudenciNaScene z Nowej Soli. 

Torpor. Jak można przeczytać w Wikipedii - córce wszelkiej wiedzy powszechnej - torpor to krótkotrwały stan kontrolowanego  obniżenia metabolizmu, tętna, temperatury ciała i czynności życiowych u zwierząt stałocieplnych. Jego celem jest oszczędzanie energii oraz wody w okresach chłodu lub niedoboru pokarmu. Może trwać od kilku do kilkunastu godzin, choć czasem nawet do kilku dni. Specjalizują się w nim nietoperze, małe gryzonie a także kolibry. Torpor człowieka jest możliwy jedynie wywołany sztucznie. Umiejętność naturalnego osiągania tego stanu utraciliśmy w toku ewolucji. Kim zatem jest rodzące się na naszych oczach nagie życie, nabierające kształtu człowieczego wraz z wychodzeniem performera z pozycji embrionalnej?

Bytem? Kwintesencją bez gatunkowej przynależności? Wszak zimno, ból, strach, unikanie niebezpieczeństw, głód to cechy każdej rozumnej formy życiem nazywanej. A jednak byt wijący się przed nami jest ludzki. Trudno oderwać się od skojarzeń. Przechodzi fazy kulturowej inicjacji. Chrzest z wody. Potem wikłają go liny-korzenie, stanowiące zarazem pomosty między doświadczeniami protoplastów jak więzy zaciskające się na szyi i ograniczające możliwy ruch. 

Pięknie się ten „TORPOR” prezentuje i znakomicie ogląda. Nie można na festiwalu, gdzie reprezentowany jest wachlarz możliwości i odmian teatru, dokonywać prostej gradacji. Trudno jednak uniknąć stwierdzenia, że Gramont doskonale swój spektakl przemyślał. Stworzył podstawę dramaturgii, ubrał w dźwięk, ruch. Światło i rekwizyty. To jedno z tych widowisk, które wymykają się prostym ramom oceny i klasyfikacji. Każdy widz może w dowolny sposób je interpretować i wybierać z niego na własne potrzeby symbole w tej interpretacji mu pomagające. 

A jest ich mnogość, chociaż rozsądnie dobrana. Jak ingrediencje eliksiru, które tworzą magiczny płyn tylko w odpowiednich proporcjach, tak tu układają się elementy, środki wyrazu, epizody „TORPORU”. Przemyślane to jest w niebywale dojrzały, unikatowy wręcz sposób. Taniec w kroplach, gdy odrywające się od ciała performera drobiny wody tworzą wokół niego chmurę błysków w świetle reflektorów po chwili zostają zastąpione mgłą odrywających się od konopnej liny pyłków. Te także układają się wraz z sylwetką w niesamowicie plastyczne, efektowne obrazy. Fascynujący spektakl stworzył młody przecież  wiekiem ale dojrzały przemyśleniami Artysta. 

Dokładnie, precyzyjnie składa wszystkie elementy w całość. Jak życie, które zaczyna euforia narodzin, rozwija radość poznawania a wieńczy smutek przemijania - tak układają się nici narracji „TORPORU”. Aż do końca. Pięknej, pełnej wrażliwości sceny odejścia życia w zamknięcie niebytu. Skrzynię, gdzie znikają ciało i ciągnące się za nim liny, wiążące je ze społecznością.

Natanael Gramont z lekkością prowadzi widzów przez meandry dialogu o egzystencji. Świetnie radzi sobie z nagością. Jej pojawienie się w teatrze zawsze budzi wątpliwość o cel pozbawienia aktora opoki jaką jest kostium. Choć brak kostiumu paradoksalnie jest sam w sobie artystycznym strojem. Tu nagość jest uzasadniona. Logiczna. Wręcz konieczna. Nie służy efekciarskiemu epatowaniu i wymachiwaniu przyrodzeniem, jak zdarza się nie raz i nie dwa na scenach. Jest subtelna. Piękna. Wartościowa. 

Znakomite, ważne doznanie estetyczne i artystyczne. Tak można podsumować spotkanie z „TORPOREM”. Zaskakująco dojrzałe i głęboko refleksyjne. Pozostaje mi na koniec zgodzić się z Twórcą tego widowiska: Aby dogłębnie poznać ten rodzaj teatru, trzeba spektakl obejrzeć kilka razy. I za każdym z nich wychwytywać nowe i wciąż nowe niuanse. Czekam niecierpliwie na okazję do ponownego spotkania z „TORPOREM” Natanaela Gramonta z nowosolskiego Teatru Terminus A Quo. Bardzo czekam. 

Tekst i reżyseria: Natanael Gramont

Obsada: Natanael Gramont